Art dhe Kulturë

Dhimbja e Fran Lebowitz për New York-un e heshtur dhe një rrëfim personal për jetën, miqtë dhe politikën

Dhimbja e Fran Lebowitz për New York-un e heshtur dhe një rrëfim

Fran Lebowitz është partizania e të qëndruarit në shtëpi dhe të mos bërit asgjë. Ajo urren jashtëzakonisht shumë punën dhe teknologjinë. Nuk ka celular dhe as kompjuter. Lebowitz u zhvendos në New York City nga Morristown, New Jersey, rreth vitit 1970 dhe u shndërrua në një nga personalitetet më të spikatura të New York-ut, me guximin e saj sfidues, dashurinë ndaj cigareve, ansamblin e markës së saj të çizmeve kauboj, kostumet e bëra me porosi Anderson & Sheppard dhe makinën e saj të vitit 1979. 

Sapo mbërriti në New York, ajo nisi të punonte e për revistën “Interview” të Andy Warhol dhe komentet e saj kryesore për jetesën në këtë qytet u përmblodhën në dy vëllime, "Jeta Metropolitane" (1978) dhe "Studime Sociale" (1981). Që atëherë, ajo nuk ka qenë një model i produktivitetit. Ajo ka një mendim për gjithçka, dhe s`ka se si të mos ua tregojë të gjithëve.

Intervista e mëposhtme është e Prillit të 2020-ës, pak pas izolimit ndaj edhe përqendrohet tek pandemia, por edhe tek New York, si fanse e madhe e këtij qyteti, aq sa së fundmi është protagoniste e dokumentarit me shtatë seri “Pretend it`s a city”, me Martin Scorsese, në Netflix.

Falë covid-19, shumë prej nesh janë bllokuar në shtëpi, edhe pse mbase jo me kaq stil sa Fran. Po çfarë di më shumë Lebowitz mbi artin e pasivitetit? Dhe çfarë parashikon ajo për qytetin që tani është një epiqendër e pandemisë? 

Si e keni kaluar kohën gjatë vetizolimit?

Varet se sa e vlerësoni kohën që kaloni të zhytur në shtëpi. Më lejoni t`ju them kështu: kur të krijohet një listë e heronjve të kësaj epoke, unë nuk do të jem në të. Më së shumti kam lexuar. Gjithashtu, kam marrë telefonata të shumta nga njerëz që gati dhjetë vitet e fundit më thoshin se i urrenin telefonat. Kam kaluar shumë kohë duke menduar në fakt se ç`duhet të mendoj për këtë periudhë, sepse është diçka shumë befasuese të jesh në moshën time - unë jam 69- dhe të të ndodhë diçka që s`të ngjan me asnjë situatë tjetër...

A ju ka detyruar të mendoni për plakjen, duke qenë pjesë e kategorisë me rrezik më të lartë?

Unë jam duhanpirëse, kështu që në të gjithë ata që kam njohur në dyzet vitet e fundit mendojnë se jam një kategori me rrezik të lartë. Shiko, sa më e vjetër të jesh, aq më pak e shëndetshme je. Nëse po më pyesni nëse më ka bërë të mendoj më thellë, kjo nuk ka ndodhur. Nuk e di nëse është diçka e keqe apo e mirë.

Një gjë që kam vërejtur absolutisht tek vetja time, dhe e cila duhet të jetë e vërtetë teksa plakeni është se: nuk doni të vdisni, por jeni më pak i lidhur me jetën. Jeni më pak në panik. Unë nuk jam shumë e frikësuar, dhe kam miq që në fakt janë. Ata janë në një gjendje terrori. Shpresoj të mos jem dhe unë si ata. Kanë qenë hipokondriake kur isha e re dhe kjo është një nga humbjet më të mëdha të kohës, të jesh hipokondriake në të 25-tat është budallallëk.

Para kësaj periudhe, si i ke pasur marrëdhëniet me mikrobet? Pjesë e grupit që i lante duart shpesh?

Epo, siç tha edhe një mikesha ime, para se të arratisej në Montana, "Kush i lan duart nëntëdhjetë e pesë herë në ditë përveç, Franit?" Gjithmonë i kam larë duart, do të thosha, minimumi njëqind herë në ditë. Unë nuk dua ta ndaj ushqim me askënd. Shikoj në restorant një grup njerëzish në të njëzetat që porositin një tufë ushqimi. Unë nuk do ta bëj këtë. Unë gjithmonë them: "Unë nuk e ndaj ushqim me askënd". Të gjithë mendojnë se ky është një ekscentricitet, por, nëse vendosni shkopinjtë tuaj në pjatën time, atëherë pjata është e juaja.

Kam shumë frikë nga mikrobet dhe kjo është ndoshta arsyeja pse nuk jam e sëmurë. Ndonjëherë, të mos jesh i sëmurë është thjesht fat.

Çfarë keni lexuar?

Ditët e fundit, lexova Tom Stoppard. E rekomandoj shumë. Quhet "Leopoldstadt". Jam e sigurt që e kam shqiptuar keq, sepse gjermanishtja është vetëm një nga miliona gjuhët që nuk i flas dot. Kam lexuar librin e Ben Katchor "The Dairy Restaurant". Me të vërtetë i mirë. Nëse filloj të lexoj një libër dhe nuk më pëlqen, nuk e çoj deri në fund, kështu që nuk e konsideroj "të lexuar". Tani po lexoj letrat e Cole Porter.

A ju kanë tërhequr më shumë librat që ju japin një arratisje nga aktualiteti, apo (si për shembull) një libër për pandeminë e gripit të vitit 1918?

Gjithmonë kam lexuar për t`u arratisur. Në fakt, derisa George ë. Bush ishte President, vështirë se kam lexuar libra artistikë, por kjo m`u bë zakon. Kam disa libra të rreshtuar për të lexuar, dhe njëri prej tyre quhet "Overground Railroad". Nuk ka të bëjë me gripin. është nga Candacy A. Taylor. Kam edhe librin e ri të Cathleen Schine, "The Grammarians", të cilin me të vërtetë mezi po pres ta lexoj. 

Ju ndjeni neveri për teknologji, por shumë njerëz që janë mbërthyer në të, po bëhen gjithmonë e më shumë të varur. A ka prishur kjo ndonjë nga lidhjet tuaja?

Jo. Në fakt, vajza e një mikut tim më telefonoi këtë mëngjes dhe më tha: "Mund të të sjell një iPhone. Mund të vij të ta shpjegoj edhe se si ta përdorësh atë”. Dhe unë thashë, "Fakti që nuk i kam këto gjëra, nuk është rastësi". E di që ekzistojnë. është si të mos kesh fëmijë: dhe nuk është rastësi as kjo.

E vetmja gjë që ma lehtëson këtë është, sinqerisht, që të paktën jam vetëm. Nja dy miq e të afërm më ftuan në shtëpitë e tyre, shtëpi shumë më luksoze se të miat. Disa prej tyre kanë atë që unë do të doja të kisha, një kuzhinier, pasi unë nuk di të gatuaj. Dhe mendova: Ti e di, Fran, mund të shkosh atje dhe mund të jesh në një vend shumë të bukur me një kuzhinier, por do duhej të ishe një mysafir i mirë. Unë do të preferoja shumë të qëndroja këtu dhe të isha një mysafir i keq. Dhe, më besoni, jam një mysafir i keq.

Ka pasur shkrime për të pasurit e New York-ut që jetojnë në shtëpitë e tyre të dyta ose marrin me qira vila në Hamptons. A do të ikje ndonjëherë nga New York City?

Asnjëherë. As që më shkon në mendje. Në mëngjesin e 11 shtatorit, dikush më telefonoi dhe më tha: "Ne do të shkojmë në Connecticut. Do vijmë të të marrim. Do vish? " Unë thjesht isha e tronditur që dikush donte të largohej. Nuk iki. Në fakt, unë ndiej se jam e destinuar për të qenë New York-eze. Të gjithë të tjerët mund të largohen. Kjo është përtej trishtimit për mua, ta shoh qytetin të zbrazet.

Nga të gjithë njerëzit që janë izoluar në shtëpitë e tyre, ti mund të kesh një talent të veçantë për ta bërë këtë, si dikush që është cilësuar “mjaft dembel”. Çfarë ka ndryshuar më shumë për ty?

Duhet të kem më shumë ushqim në shtëpi. Kjo është diçka që thjesht s`mund ta duroj. Unë e urrej gatimin. Më duket tepër e lodhshme. Natën e kaluar, isha duke qëruar një kastravec dhe u tërbova. Si, pse jam duke e qëruar këtë kastravec? Pse nuk jam në një restorant, pse ata dinë ta qërojnë lëkurën e kastravecit dhe unë nuk di? Kështu që ngrënia në shtëpi më duket e tmerrshme. Unë kam shumë miq që duan të gatuajnë dhe sa herë që dikush prej tyre më telefonon unë them, "Më more në telefon për të më ftuar për darkë?"

Kam lexuar që nuk keni pasur mikrovalë derisa u zhvendosët në banesën tuaj të re. A e keni përdorur tashmë?

Jo, e kisha të hequr fare nga puna. Kjo është arsyeja pse nuk kam pasur ushqim të nxehtë. Nuk më interesojnë këto gjëra. Më intereson të ha. Një nga pikat e forta të të jetuarit në New York është se ka shumë restorante. Dhe jam e sigurt që shumë nga këto restorante nuk do të hapen më kurrë. Ka disa që i dua, dhe kjo është diçka për të cilën shqetësohem. Unë uroj që, kur ata të bëjnë listën e shërbimeve thelbësore, të më lejojnë mua ta bëj atë.

Çfarë do të vendosni në listë?

Libraritë. Unë mendoj se ato janë thelbësore. Libraritë ishin të mbushura me njerëz. Mund t'i lejojnë të hapura dhe thjesht të kufizojnë numrin, për shembull dy persona në të njëjtën kohë. Nga ana tjetër, unë në fakt jam nga ata njerëz që prek çdo libër në librari, kështu që kjo mund të mos jetë gjëja më e mire e mundshme.

Çfarë do të thotë jetë urbane pa pasur mundësinë për të vizituar hapësirat publike? A ju duket më si qytet ky?

Jo. Pas 11 shtatorit, unë isha në rrugë për 24 orë në ditë dhe u shokova nga gjërat që pashë. Unë po flas për çfarë gjendej poshtë World Trade Center; në të gjithë qytetin kishte gjëra që kurrë nuk do t`i kishit imagjinuar se mund t`i shihnit. Por tani është thjesht trishtuese. Nga njëra anë, jeni të lumtur që nuk keni një milion njerëz që përplasen me ju teksa i mbajnë sytë tek telefoni. Nga ana tjetër, është si një livadh, por pa bukurinë e një livadhi. Gjithsesi livadhet nuk janë të preferuarit e mi. Nuk ka restorante në një livadh. Por ka lule, ka pemë. Ky është si një livadh pa pemë.

Diçka që po qarkullon lart e poshtë është ideja se Shekspiri e shkruajti "Mbreti Lir" teksa ishte nën karantinë për shkak të murtajës bubonike, si një mënyrë kjo për të frymëzuar njerëzit që ta përdorin kohën e tyre në mënyrë produktive. A i keni ndjerë ndonjë nga këto presione?

Njerëz të tjerë janë përpjekur të ma bëjnë këtë presion. Për shembull, deri tani e kam lexuar dhe dëgjuar këtë gjë rreth Shekspirit pesëdhjetë herë. E kam dëgjuar këtë edhe nga shkrimtarët dhe kam dashur t'u them atyre: "Ju nuk jeni Shekspiri". Unë jam shumë dembele dhe nëse ka një gjë që gjithmonë e kam urryer, është kur më thonë se ç`duhet të bëj.

Edhe gjëra që nuk kam dashur kurrë t'i bëj – për shembull kur ata mbyllën Operën Metropolitane, në të cilën nuk kam shkuar kurrë, mendova, Çfarë? Po sikur të doja të shkoja në opera? Në fakt nuk e mora shumë seriozisht këtë derisa mbyllën Carnegie Hall. Isha e tronditur, sepse Carnegie Hall ishte i hapur për më shumë se njëqind vjet. është tjetër gjë nëse mbyllin diçka që është hapur gjashtë muaj më parë.

Si e shihni se transformimin e New York City pas kësaj? Ju përmendët restorantet, por ka edhe art: galeri, kompani teatrore.

Varet se çfarë do të thuash. Këto galeri të mëdha arti në New York, janë shumë të pasura. Unë nuk shqetësohem që ato do të mbyllen, dhe, nëse e mbyllën, çfarë pastaj? Do të ketë galeri arti. Nuk ka galeri të vogla dhe kjo u shkaktua nga kapitalizmi ngjitës i pakufizuar, jo nga një virus.

Qyteti i New York-ut ishte shumë i panjohur kur isha e re. Unë nuk pres që të jetë më i panjohur. Do të jetë ndryshe. Këtë "faturë stimuluese" moralisht groteske - ata e quajnë një faturë stimuluese – pikërisht këta njerëz mund t'ua japin këto para njerëzve që drejtojnë biznese të vogla. Nëse ekziston një koorporatë gjigante që po ecën keq, kujt i intereson? Dilni nga biznesi. Unë jam më e shqetësuar se si do ta marrim vesh që ka mbaruar. Mendoj se vendet do të hapen përsëri, por askush nuk e di se kur. Dhe është shumë e vështirë për mua të imagjinoj se ata do të jenë në gjendje të mbajnë banorët e Neë York-ut brenda apartamenteve të tyre për tre muaj të tjerë.

Ka qenë interesante të shohësh një kulminacion vlerësimi për njerëzit që janë thelbësorë për të mbajtur qytetin nën funksion, si infermierët apo punonjësit e delivery-t. Nuk e di nëse ke qenë pjesë e duartrokitjeve të orës shtatë që patëm çdo ditë, por a e ka ndryshuar kjo perspektivën tuaj për punët që shumë prej nesh i marrin si të mirëqena?

Banesa ime ka pamje nga mbrapa, kështu që unë nuk jam nga ana e rrugës. Por kam dëgjuar për këtë gjë. Këta infermierë dhe mjekë —Kurrë nuk e kam ditur se kishte kaq shumë njerëz të shenjtë, sepse nuk i njoh personalisht. Njëherësh ka nga ata që kanë menduar vërtet ka kaq shumë njerëz të pafajshëm? Po tallesh me mua? Ka kaq shumë njerëz që mendojnë ende se Donald Trump po bën një punë të mirë?

Të gjithë sillen sikur bëjnë të njëjtën punë. Më lejoni t'ju siguroj se disa lloje të punës janë shumë të vështira dhe disa lloje të tjera nuk janë aq të vështira. Zakonisht, puna jo shumë e vështirë është më shpërblyesja. Por është gjithmonë shumë e vështirë të jesh infermiere. Gjithmonë është shumë e vështirë të jesh mjek urgjence. Ju i shihni këta njerëz duke u intervistuar, dhe në fakt ata kanë bërë turne 18 tetëmbëdhjetë orëshe dhe pastaj kanë edhe frikën e të shkuarit në shtëpi, sepse kanë frikë se mund të infektojnë gratë dhe fëmijët. 

A ka momente të të përditshmes që mendoni se mund të ndryshojnë? Si për shembull, a do të jetë ky fundi i shtrëngimit të duarve?

Nuk e di. Ja ç`di unë: gjithçka që çdokush mendon se do të ndodhë kur kjo të mbarojë, është gabim. Përfshirë edhe këto që them unë, e cila deri në zgjedhjen e Donald Trump ishte e vendosur se kishte shumë të drejtë. Kam kaluar një vit të tërë duke shkuar e takuar mijëra njerëz e duke u thënë: "Ai ka zero shanse të fitojë.” Dhe më pas kuptova që jo vetëm nuk ke gjithmonë të drejtë në atë që thua, por që kur je gabim, je gabim në mënyrën më të gabuar.

Kështu që nuk e di nëse njerëzit do t`i shtrëngojnë më duart apo jo. Në fakt duhet ta dini që deri para pandemisë, unë isha ndër të paktën njerëz që e jepja ende dorën, se njerëzit kishin filluar të përqafoheshin. Mos më përqafo të lutem!

As nuk do ta ëndërroja

Isha aq e tronditur kur filloi përqafimi. Mendova, a jeni në rregull? Unë u zgjasja dorën, njerëzit turreshin për një përqafim. Imagjinoni përqafim kur dikush sapo të prezanton me dikë. Unë mendoj se do të ishte mirë nëse përqafimi ndalet. Përqafimi me sa duket është më pak transmetues i virusit sesa shtrëngimi i duarve, por përqafimi është lloj tjetër sëmundjeje.

Ju keni folur shumë për të jetuarin mes epidemisë së AIDS në Neë York në vitet ’80. Janë kriza të ndryshme shëndetësore, sigurisht, por shikon ndonjë të përbashkët mes tyre?

Për mua kjo nuk është e njëjta gjë si AIDS. Njeriu i parë që njihja e që vdiq nga AIDS është rasti i 1978-ës. Kur dikush më telefonoi dhe më tha se ai vdiq, iu përgjigja: “ç`do të thuash me këtë?” Unë atëherë isha 27 vjeçe. Deri në atë kohë, njerëzit që njihja unë kishin vdekur zakonisht nga përdorimi i drogërave. Unë dija që po, mund të vdisje nga heroina. Por nga AIDS? Në fillim nuk e dinim nga se shkaktohej dhe njerëzit që ishin në dijeni të kësaj sëmundjeje ishin të tmerruar. Nuk e dinin se sa ngjitëse ishte. Thanë se e merr vetëm nëse ke bërë seks dhe të gjithë hynë në mendime: Po kemi bërë seks.

Sot nuk e di nëse dy sekonda më parë ka kaluar në rrugë dikush para teje dhe ka tështirë.

Është krijuar tashmë edhe një fjalor i tërë, i ri si “distancimi social”. Ç`mendim ke për këtë frazë?

Nuk është ndonjë shprehje përrallore. Për mua, fjala "shoqërore" nuk duhet të jetë fare aty. Distancimi, është OK. Jam shumë keq në çdo lloj matematike, kështu që së pari mendova, 2 metër larg? çfarë është kjo? Kur një mik është shumë më i gjatë se unë?

Vetëm të bëri të mendoje për një mik më të gjatë?

Njerëzit janë të frikësuar nga njerëzit, kjo është e sigurt. Unë hynë në holl për të marrë gazetat dhe u drejtova për në dhomën e postës kur një djalë doli nga ashensori, i kishte syte tek telefoni dhe gati u përplas me mua, dhe isha duke i thënë: shiko rrugën kur del nga ashensori, S`po mban distancën. 

Pret nga Steve Rubell të të lejojë të heqësh këmishën?

Hajt pra, jam dhe unë në listë. Disa njerëz kanë frikë të marrin edhe postën. Të gjithë më thonë: E lave pakon që more nga Amazon? Jo, nuk e kam larë. Pashë mbrëmë një djalë që shpjegonte se si duhet të hapeshin pakot. Pikë së pari ndodhej në një kuzhinë periferike me madhësinë e Grand Central Station. “Kape këtë këtu”, Oh, s`ka problem, thjesht lëre në kopsht. Jam e bindur që republikanët janë të entuziazmuar që kjo po i ndodh Neë York-ut.

Vlerësimi i miratimit të Trump u rrit. 

Po, unë e pashë këtë. Për mua kjo është e pakuptimtë. Unë gjithashtu pashë që dje ai njoftoi se ishte rritur mbikëqyrja e trafikantëve meksikanë të drogës. Thashë me vete: “Me të vërtetë? Meksikanët po na japin edhe medikamente? Na duhen! A kanë ata edhe maska dhe veshje? Ju lutem! Meqë po merreni me ta, merrini dhe disa ventilatorë, sepse këtu nuk kemi asgjë!

A na ka treguar kjo krizë për Donald Trump diçka që nuk e dinim më parë?

Jo. Çdo gjë e vetme që mund të jetë e gabuar tek një qenie njerëzore, ka të bëjë pikërisht me të. Por gjëja më e rrezikshme e Donald Trump është budallallëku i tij. Budallallëku nuk është gjëja më e rrezikshme tek dikush që nuk ka përgjegjësi, por tek një president është gjëja më e rrezikshme. Besimi i tij absolut në vetvete është diçka që nuk do të ndryshojë kurrë. Dhe nuk i intereson. Kur njerëzit thonë se ai nuk po tregon ndjeshmëri të mjaftueshme, ai as nuk e di se çfarë do të thotë kjo. Kurdoherë që ai përdor fjalën "dashuri", gjë të cilën e bën herë pas here, unë mendoj për fjalën "Algjebër", sepse nuk e di se çfarë është algjebra. Unë e kam dhënë Algjebrën katër herë, sepse ngelja në këtë lëndë, derisa e mora, por prapë nuk e di se ç`do të thotë “Algjebër”. Dhe kjo është ajo çfarë dashuria do të thotë edhe për Donald Trump.

New York-ezët të mërzitur me Guvernatorin Cuomo kanë pëdoruar si thes për të grushtuar, de Blasio-n. Si një fanse më e madhe e de Blasio-s sesa Cuomo-s ç`mendon për këtë?

S`kam qenë gjithmonë adhuruese e de Blasio-s. E kam vënë re kur ka qenë i ngadaltë për të vepruar dhe kam thënë: Oh, ec mo tani. Të jesh Kryebashkiak i Neë York-ut është puna e dytë më e vështirë në vend, pas asaj të presidentit. Asnjëherë s`kam menduar se ishte i prerë për këtë punë, megjithatë zemra e tij ishte në këtë gjë. Kishte vite që një kryebashkiak nuk interesohej për njerëzit e varfër. I kam thënë miqve të mi, ju nuk e pëlqeni atë sepse ai nuk kujdeset për ju, ngaqë nuk keni nevojë. E ka provuar të jetë edhe një kryebashkiak neglizhent dhe budalla, kur lejoi Franklin Graham të ngrinte ato çadra në Central Park.

A nuk i duhet ata vullnetarë të pranojnë diçka që martesa është vetëm midis një mashkulli dhe një femre?

Unë jam partizane e madhe e idesë për të ndarë KIshën nga Shteti. Nëse në Mound Sinai u tha se kishim nevojë për një spital emergjence, a çfarëdo quhet, lëreni Moint Sinai-n të paguajë për këtë. Këtu taksat i paguaj unë dhe jam unë e zonja e shtëpisë. Ndërtojeni spitalin e emergjencës, por mos i vendosni një kryq sipër.

Për t`u rikthyer tek Cuomo, sepse po admirohet për rolin e tij, kuriozë të dimë ç`mendon: A e meriton ai këtë nivel admirimi?

Ai po krahasohet me Trump dhe normale që do duket sikur është Abraham Lincoln. Pikë së pari, Trump është shumë dembel. Përtacia njeh përtacinë dhe mund t`jua them pa frikë, ai është dembel. Kurse Andreë Cuomo është shumë punëtor në fakt dhe po bën një punë të mirë. Ai po punon, ndërkohë që Trump s`po bën asgjë.

Kam ndjekur disa konferenca të Cuomo-s për mediat. Disa më çmendin fare. Ai fillon të flasë për fakte dhe përfundon duke folur për mamanë dhe vëllain e tij, kjo është një lloj marrëzie, një version i të folurit që nuk i përshtatet Neë York-ut. Në këtë pikë unë fik televizorin.

Dhe pyetja ime më e madhe është: Ku e ka gjetur atë model flokësh? E pashë dje, e pashë edhe sot. I kishte prerë flokët. A dini ndonjë sallon që është ende i hapur për të prerë flokët, kam nevojë për një prerje.

Çfarë mendoni se duhet të bëjë Joe Biden tani?

Mendoj që duhet të jetë prezent më shumë. Ai është zhdukur. Edhe interesi për zgjedhjet sikur është zbehur dhe kjo është e rrezikshme. A mund të bëjnë njerëzit më shumë se një gjë në të njëjtën kohë?

Cfarë mendon se ka qenë prioritet?

Ta nisim që nga fillimi fare, unë u dëshpërova. Isha mbështetëse e zjarrtë e Elizabeth ëarren. Nuk është e zakontë të kesh një kandidate si ajo, aq të mirë. Pastaj kuptova që të qenit grua do përbënte problem për të si për të gjitha ne. Ajo ishte më inteligjentja dhe kjo është diçka që amerikanët nuk mund ta durojnë. Kështu që mendova një grua dhe e zgjuar nuk ka shumë mundësi për të fituar.

Unë gjithashtu kam një antipati të madhe për Bernie Sanders. Madje do preferoja Trump para tij. E vështirë për ta thënë, por e vërtetë. Mendoj që ai s`do kishte qenë një president i mirë.

Duke folur për ish-kryetarët e bashkive të New York-ut, çfarë ndodhi me Giuliani? A ishte gjithmonë kaq i çmendur sa sot? 

Nuk mendoj se ka qenë gjithmonë kaq i çmendur. Kjo ide se Giuliani ishte një lloj kryebashkiaku i madhërishëm është absurde. Giuliani ishte personi i parë që mbaj mend që filloi këtë lloj politike helmuese të nostalgjisë, e cila është me të vërtetë thjesht racizëm, në thelbin e vet. Kur Giuliani kandidonte për kryetar bashkie për herë të parë, unë vazhdimisht u thoja njerëzve: "A i shikoni këto reklama të fushatës së tij, Giuliani në thelb thotë:" Votoni për mua dhe do të jetë përsëri 1950-ta "?" Unë e urreja atë si kryetar bashkie. Gjatë gjithë kohës që kam jetuar këtu, më kanë pëlqyer vetëm dy kryetarë bashkish, John Lindsay dhe David Dinkins.

Dua ta ndërroj temën dhe t'ju pyes pak për Toni Morrison. Të gjithë e ndjejnë mungesën e saj, por kryesisht si një ikonë letrare ose si një autore që e donin. Ju e keni përjetuar humbjen e saj si një mike. Të dyja dukeshit një dyshe kaq e çuditshme. Çfarë ju bënte bashkë? 

Më merr malli për Tonin çdo ditë që kur vdiq. Unë kam njohur shumë njerëz të zgjuar në jetën time, por kam njohur vetëm një person të mençur, dhe ajo është Toni. Që me takimin tonë të dytë u bëmë mike tepër të ngushta. 

Ju flisnit me të në telefon çdo ditë. Për çfarë bisedonit?

Gjithçka. Në përkujtimoren e Tonit, Angela Davis ishte atje dhe ne po kujtonim se si Toni kurrë nuk mendoi se dikush ishte fajtor për një krim. A ju kujtohet gjyqi i vëllezërve Menendez? Toni, e cili i pëlqente historitë detektive më tha që vëllezërit Menendez ishin të pafajshëm. I shikonim bashkë gjyqet duke folur në telefon e duke i komentuar.

*Artikulli i The New Yorker u përshtat në shqip nga Tiranapost.al

*Nuk lejohet botimi pa lejen e editorit së Tiranapost.al