Opinion

Aktivistja Ines Leskaj: ‘Debati’ për gratë ministre ka nxjerrë në pah mendësinë seksiste të shqiptarëve

Aktivistja Ines Leskaj: ‘Debati’ për gratë ministre ka

Ines Leskaj, drejtuese e Rrjetit Shqiptar të Fuqizimit të Grave ka ndarë në një shkrim opinionet e saj për debatin publik mbi debatin publik për përbërjen e qeverisë Rama 3 më së shumti nga gratë. Leskaj vlerëson përzgjedhjen e grave, vlerëson edhe kuotat gjinore të kodit electoral, argumenton përse i duhen Shqipërisë, edhe pse mbetet diskrimin pozitiv, por në fund e vë theksin në rrjedhën që ky debat duhet të kishte marrë.

Aktivistja Ines Leskaj: ‘Debati’ për gratë ministre ka
Ines Leskaj

Nga Ines Leskaj/ Sulmet seksiste erdhën nga të gjitha kategoritë dhe grupmoshat që kanë një llogari në rrjete sociale. Meme të ndryshme u shpërndarë dhe nuk ishin vetëm në fokusuara tek gratë në qeveri, por edhe tek fakti që ato “do të përdoren dhe do të shfrytëzohen”.

Nga perspektiva ime si një njeri që kam punuar për një kohë të gjatë me të drejtat e grave dhe të njerëzve në përgjithësi, ky është një vendim i mirë i kryeministrit, njësoj si ai i advokimit dhe lobimit për të respektuar kuotat gjinore në kodin elekoral.

Një pjesë e feministeve janë kundër këtyre kuotave duke qenë se e konsiderojnë një formë diskriminimi. Është e vërtetë, por në këtë rast po flasim për një diskrimin pozitiv në Shqipëri.

Kuotat perceptohen si diskriminuese - dhe ndoshta ato do të ishin jashtëzakonisht diskriminuese në një vend ku përpjekjet për të fuqizuar gratë janë reale dhe kanë prekur të gjitha fushat e jetës.

I njëjti diskutim ka lindur pas emërimit të Ramës në një kabinet të përbërë kryesisht nga gra.

A u zgjodhën thjesht sepse janë gra, apo sepse kanë aftësitë profesionale dhe njerëzore për të menaxhuar, kuptuar dhe përfaqësuar qytetarët shqiptarë? Kjo mbetet për t`u parë.

Studimi vjetor i autoritetit statistikor shqiptar, INSTAT, “Gratë dhe Burrat në Shqipëri”, thotë: “Numri i grave deputete në Shqipëri u rrit ndjeshëm me përfshirjen e kuotës 30 për qind në ndryshimet e bëra në Kodin Zgjedhor në 2008-ën. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2009, pjesëmarrja e grave në parlament u dyfishua, nga 7 në 16 përqind. Ky trend në rritje u vu re edhe në zgjedhjet parlamentare të vitit 2013, me një pjesëmarrje prej 18 përqind. Nga viti 2013 deri në 2019, trendi në rritje i grave në parlament vazhdoi si rezultat i zëvendësimit të deputetëve meshkuj me deputete gra për shkak të dorëheqjes së burrave nga mandatet e tyre.”

Është një veprim i mirë edhe sepse ka nxitur një debat publik, edhe pse nuk ka zgjidhur shumë, por për fat të keq vetëm ka përforcuar faktin se patriarkalizmi, maskuliniteti toksik, seksizmi, mungesa e informacionit bazë mbi të drejtat e njeriut dhe gjuha e urrejtjes dominojnë mendësinë e përgjithshme në Shqipëri.

Shumë qytetarë të zakonshëm, politikanë dhe analistë të njohur zbuluan qëndrimet e tyre seksiste duke përdorur shprehje, të cilat sipas tyre janë shaka të padëmshme, që jo vetëm dezinformojnë, por nxisin urrejtjen ndaj grave dhe vajzave.

Konteksti është se ne jetojmë në një vend ku ka nevojë urgjente për të punuar drejt informimit dhe ndërgjegjësimit të publikut në lidhje me të drejtat e grave si të drejta të njeriut - ku një sondazh i kryer mbi normat shoqërore tregoi se 46.5 përqind e komunitetit ku ‘Gratë e abuzuara’ jetojnë, besojnë se dhuna në familje duhet të tolerohet, në mënyrë që të mbajë familjen së bashku.

Dhuna fizike e përjetuar nga gratë në familje shihet kryesisht si pjesërisht faji i tyre, dhe publikimi i përvojës së dhunës jashtë rrethit familjar konsiderohet i turpshëm.

Që nga janari, 16 vajza dhe gra janë vrarë në Shqipëri nga partnerët ose ish -partnerët e tyre, 12 brenda vendit ndërsa katër të tjerat ishin vajza dhe gra që jetonin jashtë vendit.

Pra, veprimi i Ramës nuk mund të konsiderohet si 'i mirë' nëse nuk ka angazhime dhe përpjekje reale për të marrë masa pozitive në lidhje me sa vijon: zhvillimin dhe fuqizimin e vajzave dhe grave brenda partive dhe forumeve politike, si dhe në Këshillat e 61 bashkive në vend (kuota prej 30 përqind nuk është e mjaftueshme); Përfaqësimin e grave në organet më të larta vendimmarrëse; Punësimi dhe fuqizimi ekonomik i vajzave dhe grave; Mbështetja e tyre përmes paketës bazë të shërbimeve sociale, veçanërisht duke u ofruar atyre mbështetje ligjore e cila, për shumë vajza dhe gra, përkthehet në mbrojtjen e jetës së tyre.

Sot, Shqipëria është një vend kryesor kur bëhet fjalë për numrin ose përqindjen e grave në qeveri. Kjo është një arritje. Sidoqoftë, është vetëm një arritje e pjesshme dhe jo e plotë, e cila nuk është në përputhje me realitetin në të cilin jetojnë shumica e vajzave dhe grave.

Nëse do të kishte një renditje në nivelin e mbrojtjes sociale të ofruar për qytetarët, ku do të renditej Shqipëria? Unë mendoj se nuk do të renditej mirë.

Çdo ditë, gratë në zonat rurale dhe në fshat ballafaqohen me çështje të tilla si, mungesa e punësimit, nevoja për një arsimim të mirë për fëmijët e tyre, barra e punëve të shtëpisë, e cila është një punë e papaguar, dhunë ekstreme dhe mungesë e mundësive ekonomike dhe sociale.

Vajzat dhe gratë kanë një rrezik më të lartë prej varfërisë ose përjashtimit social sesa burrat në të gjitha kategoritë, gjatë dy viteve të anketuara. Gratë joaktive në tregun e punës kanë një mundësi të madhe rritëse nga 2018 në 2019 për të rënë në varfëri. Vajzat dhe gratë janë më të rrezikuara të përfundojnë në varfëri sesa burrat.

Meqenëse ne po diskutojmë të drejtat, është gjithashtu e nevojshme të diskutohet për demokracinë dhe transparencën. Procesi i përzgjedhjes së grave dhe burrave si përfaqësues të qeverisë nuk ka qenë transparent. Arsyet për përzgjedhjen e personave të tillë për t'u bashkuar me kabinetin nuk janë ndarë me publikun (dhe me sa duket, për të ruajtur elementin e befasisë, madje as me vetë personat e interesuar!)

Duke thënë këtë, kjo nuk është hera e parë që ky fenomen ndodh në Shqipëri. Ajo ka qenë tradicionalisht e pranishme në politikën e këtij vendi. Debati publik rreth këtyre emërimeve mund të kishte qenë më pozitiv dhe në favor të barazisë gjinore dhe fuqizimit të grave dhe vajzave, nëse të gjitha aftësitë dhe vlerat e këtyre grave përkatëse do të ishin të listuara gjatë procesit të përzgjedhjes.

Emërimet nuk duhet të bazohen vetëm në besimin e kryeministrit se gratë punojnë më shumë se burrat, por edhe në vlerat e tyre profesionale dhe njerëzore.

Aktualisht, në Shqipëri, feminizmi dhe shkaku i barazisë gjinore ende nuk janë kuptuar plotësisht dhe asimiluar dhe përqafuar në disa nivele, përfshirë nga publiku i gjerë, strukturat e qeverisjes vendore dhe qendrore, përfaqësuesit e mediave dhe disa organizata të shoqërisë civile.

Deri atëherë, ne do të vazhdojmë të mbështesim të gjitha veprimet e duhura në favor të barazisë gjinore ose, thënë më mirë, në favor të drejtësisë dhe barazisë sociale.

*Ines Leskaj është drejtuese e Rrjetit Shqiptar të Fuqizimit të Grave.