Shënime në Blog

Më e mira dhe më e keqja e jetës më ka ardhur nga gratë! Intervista plot sinqeritet e Ornela Vanonit

Mendon se e ka fituar Sanremon, sepse në moshën 86-vjeçare nuk gjen tjetër të këndojë si ajo. Ornella Vanoni rrëfen jetën e saj me një ironi të hollë dhe çiltërsi autentike. Kujtimet e para dhe fejesa, martesa me producentin Ardenzi dhe dashuria për Gino Paoli-n që e mendonte homoseksual. Sherri me Minën dhe çfarë mendon ajo sot për Adriano Celentanon, kryeministrin Draghi apo për aparencën e Silvio Berlusconi-t. “Më e mira dhe më e keqja e jetës më ka ardhur nga gratë”, përsërit disa herë Ornella Vanoni, në rrëfimin zbërthyes.
Më e mira dhe më e keqja e jetës më ka ardhur nga

Ornella Vanoni është ndryshe nga sa duket, ose nga mënyra se si shihet. Ornella që dikujt mund t’i duket lehtësi, në limitet e venitjes, në të vërtetë është ironi. Është një grua e kultivuar, shumë e kujdesshme në përzgjedhjen e fjalëve dhe në peshimin e kujtimeve.

Cili është i pari?
Prindërit e mi që shkojnë në opera për të parë Manon dhe unë që u them: “Manon është ajo që babai i thotë gjithmonë mamasë: mos e bëj këtë, mos e bëj atë gjënë tjetër (“Manon” është opera nga Jules Massenet, ndërsa Vanoni luan me kuptimin në italisht “ma non fare...”). Dhe kotelet e shitësit, të cilat m’i sillnin në shtëpi kur më zinte gripi, por pastaj më duhej t’i ktheja, me dhimbje të madhe.

Çfarë mbani mend nga lufta?
Duart e babai tim që më kapën dhe më tërhoqën në vagonin e trenit. Ishte bombardimi i parë i Milanos, qyteti digjej. Ne po iknim në këmbë drejt binarëve. Ishtë shpëtim dhe mallkim njëkohësisht.

Pse?
Sepse për shumë kohë mendoja se burrat ishin si babai im që kujdeseshin për mua. Makthi që kam pasur për një kohë të gjatë ishte ai ku babai humbiste duart.

Ku ju çonte treni?
Në Varese. Bombardimet vazhduan, po ashtu edhe arratisjet tona. E kuptuam se nuk do të duhej të mbylleshim në qilarë, ku do të vdisnim si minjtë dhe me minjtë. Një makth tjetër që përjetoj është ai ku shtypem nga trami i Vareses. Pastaj erdhën amerikanët

Si ishin?
Të parfumosur. Të gjithë me bluza të bardha. E njihnin Palmolive-n ndërsa ushtarët tanë të shkretë që ishin dërguar në luftë me duar në xhepa, s'dinin as për sapunin. Edhe sot e kësaj dite gjëja që më pëlqen më shumë nga New York-u është aroma. Gjermanët ishin zhdukur, dola nga shtëpia duke ulëritur, të gjithë përqafoheshin dhe mbaj mend një shtrëngim shumë të fortë. Prej asaj kohe, adhuroj kur më përqafojnë.

Në dokufilmin e Elisa Fuksas “Senza fine”, ju tregoni me entuziazëm Milanon e pasluftës.
Gjithçka dukej e mundur. Si në një përrallë. U bëra mikeshë me Gaber dhe Jannacci, dy njerëz të mahnitshëm.

Dhe në moshën njëzetë vjeçare u fejuat me Giorgio Strehler.
Isha shumë e turpshme. Në konviktin e kolegjit në Francë dhe në Angli thurja nyjet e çarçafëve për shoqet që donin të dilnin nga dritarja. Ato iknin, unë jo, preferoja të qëndroja brenda. Gjatë luftës u operova në grykë, ku më nxorrën nyjet limfatike. Më masakruan. Edhe sot i kam shenjat, i shihni? Më vinte shumë turp.

Strehler ishte mashkulli i parë për ju?
Jo, ishte një zotëri napoletan, më i madh se unë.

Si e mbani mend herën e parë?
Të bukur, sepse ishte e ëmbël.

Strehler.
Asnjë burrë nuk më ka dashur aq shumë. Ishte i martuar, por nuk kishte rëndësi. Nuk ka qenë kurrë ambicia ime të martohesha. Frekuentoja kurset në Piccolo Teatro. Provimin, për shkak se mbiemri im fillonte me V, e dhashë e fundit. Isha shumë nervoze. Errësirë e plotë. Mbaja me vete “Verrà la morte e avrà i tuoi occhi” dhe një pjesë të letrave të Alfieri-t. Ngecja vazhdimisht dhe përsëritja: pardon, pardon... Dëgjova një zë gruaje që tha: “Vëmendje, këtu ka diçka interesante.” Ishte Sarah Ferrati, aktorja e madhe. Unë grave i detyrohem për të mirën më të madhe dhe të keqen më të errët.

Strehler.
Ai vinte gjithmonë për leksione në klasën time, për habinë e të tjerëve: zakonisht kurrë nuk paraqitej. Mësuesja e vallëzimit ishte gruaja e tij, nga e cila ishte ndarë tashmë. Ajo më urrente: e kishte kuptuar në ajër se do t’i pëlqeja burrit të saj.

Po ai?
Më thoshte: ke talent, por nuk ke durimin për t’u ngritur. Kishte të drejtë. Por në fund ia dola pa atë.

Si përfundoi vallë?
Nuk mund ta ndiqja te droga dhe te veset e tjera që kishte. Shkova në festivalin e Spoleto-s për të kënduar këngët e të këqinjve me regji të Zeffirelli-t. Hyra në grupin e Visconti-t që më pëlqeu shumë. Aty takova Renato Salvatori-n, atë të “Poveri ma belli”. Gati sa s’më çoi në shtrat. Ishte vetëm një flirtim, por dolën fotografitë tona në një xhiro me motoskaf në liqenin e Bracciano-s. Strehler vuajti si qen. Vinte në shtëpi dhe më përsëriste: “Me ty mund të jetoj, pa ty nuk mund të jetoj...” Vite më vonë, më telefonoi: “Ti duhet të kthehesh me mua, të dua afër meje...”. E informova se po martohesha.

Me Lucio Ardenzi-n, producentin.
Strehler u çmend: “Ai tregtari!”. Giorgio rrethohej me gra që e adhuronin, nuk e përtypte faktin se ndonjëra mund t’i thoshte jo. Por unë e adhuroja po aq sa ai, një gjeni, ishte në skenë për të luajtur “Tempesta” apo “Il gioco dei potenti”. Në jetë e doja siç duhet një burrë. Dhe për të tjerat nuk më bëhej vonë.

Para martesës takuat Gino Paoli-n.
E dëgjova në shtëpinë diskografike që po luante “Il cielo in una stanza”. Pyeta kush ishte, më thanë: “Një pederast që bën këngë të tmerrshme”. E çuditshme, thashë me vete, luante shumë keq, por kënga m’u duk e bukur. Kështu fillova të dilja me të.

Çfarë bënit?
Shëtitje të gjata. Gino nuk kishte para as për një biletë tramvaji, kështu që ecnim gjithmonë në këmbë, unë vrapoja pas tij me takat e larta, komplet e sfilitur. Deri sa më në fund, mbështetur pas një muri, e pyeta: “Po ti je pederast?”. M’u përgjigj: “Jo, pse?”. Dhe unë: “Kështu më patën thënë”. Dhe ai: “Kurse mua me kanë thënë që je lezbike, këndon keq dhe sjell ters...” Shpërthyem në të qeshura dhe kështu dhamë puthjen e parë.

Nga vinin ato thashetheme?
Sepse ishim të ndryshëm. Por Gino ishte i lumtur: “Unë i lë të flasin, pastaj shkoj me gratë e tyre”.

As për Paoli-n nuk ishit xheloze?
Shumë xheloze. Nuk ishte kurrë, sepse i martuar lëvizte gjithmonë. Dilnim nga shtëpitë tona me një çantë me xhetona dhe flisnim me orë në telefon. Pastaj ai më tha: “Ornella, i mban mend të qeshurat?”. Po çfarë të qeshurash, unë vuaja për vdekje! U martova me Ardenzi-n, por isha ende e dashuruar me Gino-n.

Paoli shkroi për ju “Senza fine”.
Unë isha mësuar me qarqet e kulturuara. Por në Piazza Beccaria pashë këngëtarë të lumtur, me kabrioleta, dhe thashë me vete: Unë gjithashtu dua të bëj këngë. Ishte e vështirë dhe jo vetëm sepse nuk isha mësuar me mikrofonin por edhe tronditesha. Vija nga teatri, konsiderohesha snobe, e ftohtë. Më është dashur të tejkaloj hendekun mes meje dhe publikut.

Pozuat nudo në revistën Playboy.
Jo, në fotografi nuk jam kurrë nudo. E bëra unë regjinë e setit, mezi shihet njëri gji (sa shumë diskutime që bëheshin: më lartë çarçafin, ule më poshtë çarçafin...). Më dukej dhe ende më duket më sensuale kështu. Si shpërblim kërkova një sferë të Arnaldo Pomodoro-s. Më thanë që ishte shumë e shtrenjtë. Kështu që Pomodoro hoqi dorë nga pjesa e tij, vetëm që ta kisha unë.

Si ishin marrëdhëniet me Mina-n?
Ishim shoqe, dilnim bashkë. Një ditë në drekë, bashkëshorti i saj Alfredo Cerruti, më propozoi një emision televiziv me të. Pranova dhe u nisa e lumtur për pushime. Në Paraggi erdhi Gigi Versigna dhe më tha: “E ke parë që Mina po bën një emision me Raffaella Carrà”. E telefonova dhe i thashë se ishte një skuthe. “Atëherë luftë?”, m’u përgjigj. Luftë jo, por do të doja ta merrja vesh prej saj. Më vonë bëmë paqe, por qëkur iku në Zvicër i kemi humbur kontaktet.

Celentano?
Jemi argëtuar shumë. Në shtëpinë në rrugën “Bigli” kisha një bilardo të madhe, që duke shtypur një buton bëhej krevat. Kjo gjë e bënte shumë për të qeshur.

Iva Zanicchi ka thënë se ju i shkaktuat krizë në Sanremo, duke i thënë se fustani i rrinte keq.
Iva nuk e kuptoi. Këndonte “Partirà, la nave partirà...” veshur me një fustan të mbyllur me shkëlqim që tërhiqte vëmendjen nga zëri i saj, që është kaq i bukur. Ishte një kompliment, jo një kritikë.

Zanicchi ka fituar festivalin tre herë. Ju asnjëherë. Ju vjen keq?
Pak po. Por e kam fituar këtë vit, nuk gjen shumë të tjera që këndojnë kështu në moshën 86 vjeçare.

Orietta Berti?
E adhuroj, inteligjente dhe hokatare. Zëri i saj del si një shatërvan.

Fellini?
Gënjeshtar i mrekullueshëm. Dukej sikur po të priste prej një jete, por në të vërtetë as i interesoje fare.

Thonë se edhe Lucio Dalla ishte gënjeshtar.
Shumë gënjeshtar. Por pikërisht për këtë nuk mërziteshe kurrë. Pastaj mua më dukej tërheqës, pra i bukur.

Në film ju thoni se nuk keni para mënjanë.
Gjithmonë i kam humbur të gjitha paratë. Kanë shkruar se kam një pasuri prej 118 milionë euro, më shumë se Miuccia Prada. Nëse do të ishte e vërtetë s’do të isha këtu me ju, por do të isha duke notuar në një ishull në Paqësor.

Pse i keni humbur?
Pak sepse ma hidhnin. Në fund të turneve, më jepnin vetëm një pjesë të asaj që më takonte, e dinin se nuk do t’i kontrolloja. Dhe pak për shkak të ndjenjës së vetmisë. Isha gjithmonë vetëm në zgjedhjet e mia ndaj shpenzoja paratë. Blija një shtëpi, e mobiloja, pastaj shihja se askush s’më vizitonte, as djali im madje, dhe e shisja prapë qoftë edhe me gjysmë çmimi.

Pse nuk vinte djali juaj?
Më është dashur një jetë t’i rregulloj marrëdhëniet me Cristiano-n. Kur ishte i vogël, e lija te gjyshërit. Doja të rrija me të, por bashkëshoti im më thoshte: “Nëse nuk kthehesh menjëherë, mora fund”. Kështu bëra rolin e “La fidanzata del bersagliere”. Fëmija kujton se preferoja punën më shumë atë, dhe vuan. Kështu rashë në depresionin tim të parë. Por shtatzania ishte periudha më e bukur e jetës.

Pse?
Sepse është momenti i vetëm në të cilin nuk je vetëm. Je gjithmonë dy.

Me burrat nuk ka ndodhur kurrë?
Në çastet e erosit. Kur e bën te dera e gllabëron të dashurin me puthje, e ha, e do brenda teje, të jesh një...

Sot jetoni vetëm.
Prej 25 vitesh. Kështu zgjodha. Mbeta tmerrësisht e zhgënjyer nga një burrë. Faji im. Doja ta ndryshoja, por burrat nuk ndryshojnë, vetëm në mos qoftë për keq. Dhe në fund ai nuk erdhi në takim. Ky person pati një infarkt dhe i shpëtova jetën. Nuk prita ambulancën, por e dërgova me taksi në Niguarda. Ditën pasardhëse, më urrente. Kështu mbeta me Ondina-n, qenin tim. Jemi dy vajza të vetmuara. Dhe kam dy nipër gjithashtu.

Kë votonte Ornella në Republikën e Parë?
Socialistët. E doja shumë Nenni-n.

Po Craxi-n?
I madh, gjigant, i fortë. Kishte një joshje të caktuar fizike. Dhe pastaj ajo mënyrë e të folurit, me ndalesat që i jepnin peshë fjalëve ... Patëm një zënkë kur kuptova se partia po më përdorte mua.

Si ndodhi?
Thashë se në Milano ekzistonte një overdozë socializmi dhe Pillitteri u përgjigj: Nëse Vanoni do të detoksifikohet, nuk ia ndaloj. Craxi tha se as do të më pengonte, as do të më ndihmonte. Po kur më kishte ndihmuar ndonjëherë? Gjithsesi në fatkeqësi shkova ta takoja në Hammamet. Një luan në kafaz.

Çfarë mendoni për Berlusconi-n?
Dua kirurgun e tij estetik dhe fotografin. Hyn e del nga spitalet dhe është gjithmonë i ri dhe i patinuar...

Draghi?
Inteligjencë dhe përgatitje e madhe. Por gjithmonë mbetet njeri i sistemit bankar. Si Monti. Më duket se i kanë premtuar Presidencën, por presidenti ynë nuk është Macron, nuk ka fuqi të vërteta. Pas fashizmit bëmë një Kushtetutë që nuk i jep pushtet askujt dhe tani politika është impotente. Kështu jemi ne italianët: pak seriozë. E ndjejmë shumë pak atdheun. Ne nuk themi atdhe, themi shtet.

Salvini?
Shumë inteligjent. Bën gjithçka për t’i ngjarë njeriut popullor. E gjithë politika e tij është një mënyrë për të thënë: jam si ju. Në fushën e tij është shumë i zoti.

Meloni?
Është grua dhe si gjithë gratë duhet të përpiqet më shumë.

Ishit mikeshë me Dario Fo.
Edhe me Franca Rame-n. Një ditë po notonim në Saturnia dhe më tregoi se sa e vështirë ishte t’i mbante larg gjithë ato vajza që i rrinin rrotull të shoqit.

Në film thoni se pleqëria ju pëlqen.
E kam pranuar. Të plakesh nuk do të thotë të vdesësh dhe ta kesh shpinën copash.

Si ishte karantina?
Jo aq e rëndë, të paktën për ne që kemi jetuar kohën e luftës. E kisha mësuar durimin, kisha mësuar të qëndroja mbyllur në një dhomë. Nazistët na qëllonin në shtëpi, ndiqnin kushuririn tim partizan që më pas e vranë. E kam kaluar virusin. Isha shumë keq, por pa ankth. Në vajzëri kam kaluar edhe tuberkulozin. Pastaj ne gratë, që njohim lindjen, e vuajmë dhimbje fizike më pak se meshkujt

Pra jeni e qetë?
Aspak. Si mund të jem përballë pamjeve të Kabulit, mamave që i hedhin fëmijët përtej gardhit me gjemba? Ndjej brenda vetes sime dhimbjen e botës. Është një periudhë e tmerrshme e historisë. Ndryshimet klimatike, pandemia... Toka nuk na do më dhë na kërkon të ikim. Por është vonë për t’u kthyer pas.

Besoni në Zot?
Besoj te Jezusi. I lutem Jezusit, figurë e mrekullueshme. Kam lexuar gjithë Biblën. Një herë hyra edhe në një grup evangjelik të drejtuar nga një pastore braziliane, e cila doli të ishte një vampire. Më zbrazi, si ato mjetet që heqin qendrën e një molle. Ju thashë se më e mira dhe më e keqja e jetës më ka ardhur nga gratë.

Nga kush tjetër keni parë keq?
Një mikeshë e rreme nisi të më persekutonte me letra anonime. E kuptova menjëherë që ishte ajo, njihet gjithmonë krahu leshator i vrasësit tënd dhe ia thashë. E mohoi. Pastaj shkova në emision te Maurizio Costanzo që lexoi një pjesë të letrës dhe tha: “Nëse ju ndodh edhe ju si Vanoni-t, denonconi!”. Nuk erdhën më letra të tjera.

Çfarë ka pas vdekjes?
E kush e di? Nuk e dinte as një burrë i mrekullueshëm si kardinal Martini. Lexoni letrat e tij nga Jeruzalemi: po vdes, besimi im është i fortë, por kam frikë sepse jam njeri.

Ju keni frikë?
Pas një moshe të caktuar nuk mund dhe nuk duhet shkuar. Tezja ime jetoi 107 vite. Një mendje e kthjellët në një trup të shkatërruar. Për t’u çmendur. Jo, në një pikë të caktuar duhet vdekur.

*Intervista për gazetarin Aldo Cazullo në “Corriere della Sera” u përkthye në shqip nga Erjon Uka.