Stil jete

Në shtëpinë e heshtur zhurmon vetëm era

Në shtëpinë e heshtur zhurmon vetëm era

Nga Susanna Tamaro/ Për dy ditë ka rënë shi pa pushim. Re të ulëta, të fryra dhe të errëta zbrisnin si një mantel për të mbuluar horizontin që hapej përtej detit. Shtëpia me lagështië, zemra e lodhur, koha e kaluar në divan përpara oxhakut duke shfletuar libra që më linin indiferent. Në pasditen e vonë, me ombrellën tonë të vjetër me telat e thyer, shkova të kyçja pulat në kotec. Nuk mu desh të lodhesha shumë, ishin të katërta brenda duke qëndruar në vendet e tyre.

Vetëm teksa po kthehesha për në shtëpi vura re se në perëndim, në drejtimin në të cilin në ditët e kthjellëta mund të shihnim siluetën blu të Korsikës, muri gri po çahej, dy grumbuj resh ishin ndarë dhe në hapësirën midis tyre, në fillim me ndrojtje dhe pastaj më me guxim, ishin shfaqur rrezet e diellit: me kokëfortësi të ngadaltë drita kishte pushtuar gjithnjë e më shumë shtresa qiellore.

Gjatë kohës që mu desh të rregulloja gjërat e fundit dhe të mbyllja grilat, retë u ngritën si perdja e rëndë e një teatri, duke zbuluar pas tyre ngjyrën rozë delikate, e cila në muzg paralajmëron kthimin e motit të mirë. Përkundër asaj shprese, degët ende të zeza dhe të zhveshura të shkurreve dukeshin se ishin fraza të asaj gjuhe që për mua ishte misterioze dhe që ti doje aq shumë ta deshifroje. Hyra në kuzhinë: ishte ftohtë, prej kohësh asgjë nuk cingërinte mbi ato tenxhere. Bëra një çaj dhe një tost të mbushur me ato pak gjëra që ishin në frigorifer. Me një tabaka të vogël arrita në divan, druri i madh pothuajse kishte mbaruar së djeguri. Shtova një tjetër, e shakullisa pak për të ndezur përsëri prushin, pastaj rashë mbi jastëk, ndeza televizorin dhe hëngra tostin teksa një turmë politikanësh lëshonin thirrjet e tyre të parëndësishme në dhomën e heshtur. Mbuluar vetëm me një batanije, më zuri gjumi.

Në rrëmujën e ëndrrave, në një farë momenti, m’u shfaqën kosheret e tua të dashura. Asnjë bletë nuk hynte, asnjë nuk dilte, dukej sikur nuk kishte më jetë brenda. Prej sa muajsh ishin braktisur në vetvete? Nga shumë, mbase nga një kohë e tepërt. Në një prej zgjimeve të shkurtra, ndjeva një pendesë të vogël. Duhet të merrem me to, i thashtë vetes, të paktën ta provoj. Ndoshta nesër, mendova, nëse do të ketë diell, do të merrem... Pastaj gjumi i përhershëm i palumturive ngatërroi kartat, duke më dërguar në errësirën e natës.

Të nesërmen dielli po shkëlqente. Shiu kishte qenë i mirë për bimët në lëndinë, grija e dimrit ishte akoma atje, por tashmë mund të shihje vrullin e ripërtëritjes së pranverës. Një kërcell më i gjelbër, në degë duket enjtja e ngadaltë e sythave nga të cilat shpejt do të shfaqen gjethet. Prita orën e drekës, siç shumë herë kisha parë se bëje ti, kontrollova që nuk kishte as edhe ndonjë fllad ere. Ndërkohë, mendoja me një farë frike për ato kuti të çuditshme dhe përmbajtjen e tyre kërcënuese. Në vitet e fundit më flisje për këto thuajse i fiksuar.

Kur kishim miq, pas pak, me delikatësë të ndërprisja fjalën nga frika se mos mërziteshin prej përshkrimeve të tua entuziaste për botën e bletëve. Kur ishim vetëm, herë pas herë më pyesje: “A po më dëgjon?” Dhe ndërsa unë tundja kokën me vështrim të paqartë, ti si një profesoreshë e paepur më thoje: “Atëhere më trego se çfarë të thashë!” Në atë moment përpiqesha të të mashtroja dhe po e bëja në mënyrë aq të hapur, sa qeshje me të madhe. Tani ndihem keq. Pse nuk të dëgjova?

Ndoshta sepse në shpërqëndrimin ku shpesh herë hutohem, mes gjithë mendimeve të mundshme nuk më kishte shkuar mendja kurrë se ti do të ikje dhe unë do të rrija këtu, në shtëpinë tonë, duke u bërë vestalija e bletëve të tua. Në kujtime më vinin fragmente, por ishte copëza konfuze, nuk do të dija kurrë t’i vija njëri pas tjetrit duke krijuar diçka që të kishte kuptim. Vetëm një imazh kisha të qartë: ti që afroheshe duke kënduar ngadalë, me zërin e shtruar, drejt atyre kutive dhe përpara se t’i hiqje me një levë të madhe mbulesën, trokisje ëmbëlsisht mbi njërën prej sipërfaqeve të drurit sikur të ishe përapra derës së dhomës së fëmijëve. “Mundem?”, pyesje dhe vetëm pas pak, me qetësi, zbuloje kosheren. “Pse e bën?”, të pyeta një ditë. “Sepse është e sjellshme ta bësh”, mu përgjigje. “E sjellshme përse?” “Nëse ti do të jetoje në errësirë, a nuk do të doje të të paralajmëronin para se të vinte drita?”.

Në sa mënyra mund të fryjë era? Dhe sa qetësi mund të ketë në një shtëpi, në të cilën të vetmet hapa që oshëtijnë janë të tutë? Kur lundron dhe era fshikullon varkën, ulurima e saj, e ndryshme vetëm në intensitet, mbështjell çdo moment dhe, përveç zërit, dëgjohet vetëm zhurma gërvishtëse e gjithçkaje që lëviz. Por kur një erë e fortë godet shtëpinë, janë dhomat ato që flasin: grilat që përplasësen, dritaret që kërcasin, zhurmat e jetës që hidhen nga ndonjë vend misterioz dhe vallëzojnë përreth me besnikërinë obsesive të kujtesës. Çfarë është kjo gumëzhitje? Ndoshta është frigoriferi? Apo ai rënkim ogurzi që vjen nga dera e papafingos që prej shumë kohësh duhet të ishte vajosur? Apo ndoshta kënga monotone e një zogu nate, kërcitja e dërrasave të dyshemesë në dhomën tjetër? Hapet derën ashpër dhe bërtitet: “Kush është?” Por e vetmja përgjigje është sërish era. A banojnë të vdekurit në shtëpi? Apo aty banon vetëm frika jonë?

*Pjesë nga romani “Një histori e madhe dashurie” i Susanna Tamaros, i cili botohet në Itali më 17 shtator 2020. U shqipërua nga Erjon Uka.