Stil jete

Sa gjatë duhet të rrish në një vend pune?

Sa gjatë duhet të rrish në një vend pune?

Mendimi tradicional është se punonjësit duhet të qëndrojnë në një kompani për një afat të gjatë kohor, ose të paktën disa vjet. Por shumë punonjës që ndryshojnë me shpejtësi rolet po fitojnë pasuri më të mëdha në karrierë.

Punonjësit të cilët heqin dorë nga ngjitja tradicionale e karrierës dhe në vend të kësaj hidhen nga një rol në tjetrin, shpesh janë stigmatizuar, madje në vitet 1970 u quajt sindroma e endacakëve nga psikologët industrialë. Si e tillë, praktika nuk shjihet si e mirë nga rekrutuesit dhe drejtuesit, por edhe punëtorët më të vjetër për të cilët grumbullimi i kapitalit të karrierës ishte një shenjë dalluese e jetës profesionale.

Po këto stereotipe gjithnjë e më shumë po duken të vjetëruara. Në një treg të ngushtë pune dhe një mjedis ku kompanitë tregojnë gjithnjë e më pak besnikëri ndaj punëtorëve, shumë nga ata që punojnë për pak kohë po korrin shpërblimet, duke fituar rritje të konsiderueshme pagash dhe duke përshpejtuar shumë përparimin e tyre në karrierë.

A është e qëndrueshme kjo qasje ndaj punësimit dhe a mund të kthehet përsëri në ndjekje të atyre që bëjnë kaq shumë lëvizje të shpejta?

Sa gjatë duhet të rrish në një vend pune?

Një ndërrim brezash

Për brezat e kaluar, kontrata e heshtur e punës nënkuptonte se kompanitë do të shpërblenin besnikërinë me përparim dhe pagesë. Megjithatë, kjo marrëveshje filloi të prishet në vitet 1980.

“Shumë kompani u zvogëluan dhe kursyen para përmes pushimeve masive nga puna,” shpjegon Christopher Lake, asistent profesor i menaxhimit në Universitetin e Alaskës Anchorage, SHBA. “Më shumë punëtorë filluan të ndiheshin të disponueshëm dhe se puna e tyre mund të eliminohej në çdo kohë.”

“Në vazhdën e kësaj, lëvizja strategjike në tregun e punës u bë më e zakonshme”, thotë Lake. Në vitet 1990, një mentalitet i ri ishte zhvilluar: kërkimi i punës. “Në vend që të linin përparimin e tyre të diktohej nga një punëdhënës i vetëm, shumë punëtorë u ndjenë të fuqizuar për të menaxhuar në mënyrë aktive karrierën e tyre, duke lëvizur ndërmjet kompanive sipas nevojës për të avancuar, për të fituar aftësi të reja, ose për të kërkuar mundësi të reja.”

Kohët e fundit, kërkimi i punës, të cilin Lake e përcakton si ndërrim të roleve një herë në vit, ka lulëzuar me punëtorët më të rinj që drejtojnë pjesën më të madhe të kësaj lëvizjeje. Të dhënat e Byrosë së Statistikave të Punës të SHBA-së tregojnë se jo vetëm që punonjësit e moshës nën 34 vjeç ndryshojnë punë më shpesh (mesatarisht 1.3 vjet për punonjësit e moshës 20 deri në 24 vjeç në janar 2020, kundrejt 4.9 vjet për ata të moshës 35 deri në 44 vjeç), por ata janë duke e bërë këtë më shpesh: koha mesatare është duke u tkurrur që nga viti 2010.

Pas Dorëheqjes së Madhe dhe krizës pasuese të punësimit, kërkimi i punës duket se është rritur edhe më tej. Në një studim të LinkedIn të shkurtit 2022 me më shumë se 20,000 punëtorë amerikanë, 25% e Gen Zers dhe 23% e mijëvjeçarëve thanë se shpresonin ose planifikonin të largoheshin nga punëdhënësit e tyre aktual brenda gjashtë muajve të ardhshëm. Lake thotë se me një zgjedhje më të madhe, punëtorët kanë pasur mundësi më të mëdha për t'u punësuar. “Në mënyrë që dikush të lëvizë, atij i duhen mjaft mundësi për të gjetur një punë më të mirë.”

Megjithatë, shton Lake, ka pasur edhe një ndryshim brezash në qëndrimet ndaj punës.

“Ne kemi parë një riinterpretim në rritje të asaj se çfarë është një karrierë për njerëzit, edhe para dorëheqjes së madhe. Modeli tradicional ishte të punonit për një kompani që do të vendoste në mënyrë efektive përparimin tuaj për ju. Sot, njerëzit janë autonome. Ata duan të marrin kontrollin e karrierës së tyre.”

Sa gjatë duhet të rrish në një vend pune?

Ku funksionon ndërrimi i shpejtë

Në shumë raste, kur punëtorët nisin punën, ata në mënyrë efektive bëjnë hapa më të mëdhenj në rrugën e tyre të karrierës. “Kur njerëzit ndryshojnë punë, ata mbledhin aftësi dhe njohuri që mund t'i përdorin në një rol të ardhshëm,” thotë Lake. “Një punëtor i cili është në vendin e punës ka të ngjarë të ketë një përvojë më të madhe për të nxjerrë, duke çuar në një shumëllojshmëri më të gjerë të vendeve të punës dhe kompanive në dispozicion të tyre.”

Lauren Thomas, ekonomiste europiane në uebsajtin e rishikimeve të kompanive Glassdoor, me qendër në Londër, thotë se punëtorët shpeshherë janë në punë për shkak të proceseve të ngadalta të brendshme në kompaninë e tyre. “Të kalosh në një punë të re mund të jetë një mënyrë më e shpejtë dhe më e lehtë për të përparuar në nivelin tjetër në karrierë.”

Punonjësit shpesh shpërblehen financiarisht edhe për ndërrimin e roleve. Në Britani, të dhënat e Zyrës për Statistikat Kombëtare tregojnë se punëtorët që ndryshojnë punë brenda një viti nga fillimi i një roli kanë rritje të vazhdueshme të pagave për orë në krahasim me ata që qëndrojnë, punëtorët e moshës 16 deri në 24 vjeç fitojnë pagat më të mëdha. Në SHBA, një analizë e 18 milionë pagave të punëtorëve tregoi se pagat e ndërruesve të punës në vitin 2021 i kaluan ato që qëndruan në një rol, - në disa industri, punëtorët morën një rritje pagash prej gati 12%.

“Kërkimi i punës është një nga mënyrat më të lehta për të fituar një rritje të konsiderueshme të pagës,” thotë Thomas. “Ndërsa qëndrimi për një kohë të gjatë në të njëjtin rol mund të rezultojë në pagë nën nivelin e tregut, gjetja e një pune të re zakonisht nënkupton marrjen e menjëhershme të normës së tregut.”

Aty ku kërkimi i punës është i shkurtër

Sidoqoftë, kërkimi i punës shpesh vjen me një stigmë të bashkangjitur, një gjë që është e mbrojtur nga menaxherët më të vjetër të punësimit.

“Kërkimi i punës perceptohet ndryshe midis fuqisë punëtore dhe agjentëve të një kompanie, si drejtuesit dhe shefat,” shpjegon Lake. “Kjo më shumë vjen nga zhgënjimi i investimit të kohës, parave dhe energjisë për të punësuar dikë, vetëm që ata të qëndrojnë për disa muaj.”

Stigma mund të vijë gjithashtu nga një ndarje brezash: ata që kanë kaluar dekada në një kompani dhe kanë arritur majat e shkallës së karrierës, janë shpesh vendimmarrësit kryesorë të saj.

“Kërkimi i punës është një flamur i kuq për rekrutuesit, thjesht anashkalohet më shumë gjatë një krize punësimi,” thotë Lake. “Kur tregu i punës shtrëngohet, atëherë kompanitë mund të jenë përsëri me të vërtetë marramendëse. Një rezyme që tregon shumë lëvizje mund të eliminohet shpejt nga grupi i aplikantëve. Kandidati mund ta ketë më të vështirë të gjejë një punë të re.”

Në një afat më të gjatë, punëtorët me një histori të gjatë të kërkimit të punës mund të rrezikojnë përfundimisht të godasin një mur, duke kufizuar në mënyrë dramatike opsionet e karrierës. “Sa më gjatë të vazhdojnë punën, gjasat janë që ata të aplikojnë për vende të lira pune dhe me kalimin e kohës të hasin në një menaxher që nuk dëshiron t'i punësojë ata për shkak të shqetësimeve se nuk do të qëndrojnë,” thotë Lake.

Shqetësimi i vazhdueshëm i lënies së një pune dhe fillimit të një të reje mund të formojë gjithashtu një model sjelljeje potencialisht problematike. Punonjësit që përballen me probleme në punë mund të tundohen të heqin dorë nga puna, në vend që ta grisin atë, duke ndikuar në perspektivat e tyre afatgjata të karrierës. “Një punonjës që lëviz punë shumë shpesh mund të nënkuptojë se nuk është në një pozicion mjaftueshëm për të mësuar vërtet rolin ose për të fituar aftësi të reja,” thotë Thomas. “Në fund mund të dëmtojë karrierën e një personi. Mund të jetë sfiduese t'i tregosh një punëdhënësi të ri aftësitë dhe arritjet e mëparshme.”

Për më tepër, ai tregon se ata që kanë mbetur të punësuar janë aty për të fituar më shumë për orë të tëra, të cilat mund të jenë të pakta në një orë pune. Ndryshimi i një sistemi të punës mund të vijë me një pasoja psikologjike. “Mund të bëhet një rreth vicioz”, thotë Lake.

Bërja e lëvizjeve të duhura

Disa strategji duket të jenë kyçe për kërkimin e punës: inkuadrimi lëviz si një taktikë afatshkurtër për një rritje më të gjatë të karrierës, duke i lejuar punëtorët të arrijnë lartësi të reja më shpejt. “Pjesa më e madhe varet nga bërja e lëvizjes së duhur në kohën e duhur,” thotë Lake. Ai shton se lëvizjet anësore vijnë në rrezik më të madh në atë që punëtorët mund të përfundojnë duke shkëmbyer një grup problemesh me një tjetër. “Duhet të jetë një përmirësim i përgjithshëm: nëse dikush ka një histori të rritjes së punës gjatë pesë deri në 10 vitet e fundit, atëherë ata me të vërtetë duhet të mendojnë nëse lëvizja e tyre e ardhshme do të sjellë vërtet përfitime në karrierën e tyre.”

Për këto arsye, punëtorët më të rinj në fillim të trajektores së tyre të karrierës shpesh kanë hapësirën më të madhe për kërkimin e punës gjithashtu me përfitimin më të madh të mundshëm.

Lake thotë se derisa punëdhënësit të shpërblejnë më shumë besnikërinë, kërkimi i punës do të jetë i pashmangshëm. “Do të doja të ishte ndryshe, por një punonjës nuk mund të supozojë se kompania e tyre do të kujdeset për ta. Trajnimi, mundësitë e zhvillimit dhe planifikimi i suksesit janë stimuj vërtet të rëndësishëm që ndihmojnë në mbajtjen e punëtorëve ppër më gjatë. Në vend të kësaj, për të ecur përpara dhe për të pasur një karrierë të kënaqshme, punonjësit shpesh duhet të jenë pjesëmarrës aktivë dhe të lëvizin në tregun e punës.”

*Marrë nga “BBC” (përktheu dhe përshtati Tiranapost)