The warning signs are there. Is a new financial crisis coming?
2025-10-06 15:45:02
TiranaPost
By Larry Elliott
Job creation in the US has stalled and, despite restrictions on immigration, unemployment is rising. Tariffs are raising the cost of imports.
And Donald Trump is in conflict with the governor of his central bank and wants to remove him.
Meanwhile, Wall Street traders are not worried about inflation being above target or growth slowing. Stock prices are hitting new record highs almost daily. Jerome Powell, the man Trump would get rid of, says stocks are “significantly overvalued.” By historical standards, stocks are extremely overvalued. There is trouble — perhaps big trouble — ahead.
Recessions are rare, and so are financial crises. Both are more often predicted than they materialize. Leaving aside the extraordinary circumstances of the 2020 pandemic, it has been 17 years since there was a prolonged decline in stock prices.
Memories of the slump that followed the collapse of Lehman Brothers in 2008 have faded. Traders in their 20s and 30s have little or no experience of what a real panic in the financial markets feels like.
This is the first warning sign. The longer the interval between crises, the greater the complacency, the feeling that the good times will last forever. Those who note that all previous booms have ended in painful crises are ignored. The old lie – “this time it’s different” – returns to the scene.
Belief that the party will continue has pushed stock prices higher and higher in New York and London, even though the reasons for optimism are fragile.
In the United Kingdom, the economy is barely growing, while inflation is running at almost double the Bank of England's 2% target. As last year, continued speculation about tax increases in the budget is hurting consumer and business confidence.
The record-breaking run on Wall Street is the result of a bet that artificial intelligence will boost economic growth. It could happen, but it will take years for the impact to be felt. The same was true of the IT boom that pushed stock prices to dizzying heights in the late 1990s. It was no different then.
No two market crashes are the same. The current situation looks different from 2008, when the crisis was caused by banks’ excessive exposure to the U.S. housing market and was fueled by the widespread use of new financial instruments that were supposed to reduce risk but did the opposite. If there are parallels, they are with the stock market crashes caused by the recessions of the 1970s and early 1980s, when the declines were deliberately induced to combat high inflation.
E gjithë kjo e bën luftën e pushtetit mes Trump-it dhe Powell-it thelbësore. Pavarësisht çfarë mund të thotë presidenti, performanca e ekonomisë amerikane është, në rastin më të mirë, mesatare, edhe pse dobësitë janë maskuar nga fakti që shtresat më të pasura ia kanë dalë mbanë mjaft mirë.
Anshmëria në favor të të pasurve nuk është e re, por krijon rreziqe të veta. Ekspozimi ndaj tregut të aksioneve nuk ka qenë kurrë më i lartë: 30% e pasurisë së amerikanëve përbëhet nga aksione. Meqenëse pronësia e aksioneve është e përqendruar te më të pasurit, ekonomia e SHBA-ve po shpreson që bumi i Wall Street-it të vazhdojë dhe të pasurit të vijojnë të shpenzojnë fitimet e tyre.
Amerikanët me të ardhura të ulëta dhe të mesme nuk janë aq me fat. Që nga fundi i pandemisë, të ardhurat e tyre reale thuajse kanë mbetur në vend. Siç e formuloi një analist i Wall Street-it, Mark Zandi, fati i ekonomisë amerikane varet nga të kamurit. “Për sa kohë që ata vazhdojnë të shpenzojnë, ekonomia duhet t’i shpëtojë recesionit, por nëse bëhen më të kujdesshëm, për çfarëdo arsye, ekonomia ka një problem të madh.”
Një arsye e dukshme që të pasurit të bëhen më të kujdesshëm do të ishte një rënie e çmimeve të aksioneve. Nëse kjo ndodh, pasuria e tyre do të tkurret dhe ata do të shpenzojnë më pak.
Rritja do të ngadalësohet. Shto këtu ndikimin e tarifave dhe do të ketë një kërcënim real recesioni për vitin e ardhshëm. Në këto rrethana, Powell-i dhe kolegët e tij në Rezervën Federale pritet të mbështesin çmimet e aksioneve, duke ulur normat e interesit. Në fakt, siguria e Wall Street-it se banka qendrore e SHBA-ve do t’i nënshtrohet presionit të Trump-it për ta bërë këtë, po i mban çmimet të mos bien.
Që nga vitet ’70, bankat qendrore i kanë dhënë përparësi inflacionit të ulët ndaj punësimit të plotë. Edhe pse në dukje të pavarura, ato bënë të sigurt që kapitali të triumfonte ndaj punës – dhe të vazhdonte të fitonte. Në krizën globale financiare të 2008-s dhe gjatë pandemisë, bankat qendrore ndërmorën veprime agresive për të vendosur një dysheme nën çmimet e aksioneve.
Pra, Powell mund të dorëzohet (ulë normat), por mund edhe të mos e bëjë. Fed ka dy objektiva: ta mbajë inflacionin rreth 2% me kalimin e kohës dhe të mbështesë punësimin. Inflacioni po shkon pak nën 3%, ndaj ka një zgjedhje: ose të mbajë normat më lart nga sa pret tregu për të zbutur inflacionin, ose të heqë dorë nga objektivi i inflacionit për të justifikuar ulje normash interesi.
Në të dyja rastet, perspektivat nuk janë të mira. Nëse Fed i reziston presionit për huamarrje më të lirë, rriten gjasat që ekonomia e SHBA-ve të bjerë në recesion.
Nëse i nënshtrohet presionit, do ta mbajë flluskën e bursës të fryrë – të paktën për tani – por me rrezikun e inflacionit më të lartë. Kjo mund të nxisë një reagim nga tregjet e bonove, të cilat në praktikë përcaktojnë interesat e hipotekave dhe kostot e shërbimit të borxhit kombëtar të SHBA-ve, aktualisht 124% e PBB-së.
It's always easier to be wise after the fact and identify the causes of stock market crashes. This time there should be no such problem. In the coming months, we will see if the stock market can survive the president's attempt to set US interest rates, from the White House. Wall Street seems calm about it. It shouldn't be. / in Albanian from bota.al
