Yanis Varoufakis talks about another present, from the new techno-feudal lords to the Eurovision payroll system
Që tani kapitalizmit po i kundërvihet një lloj teknofeudalizmi. Nëse kam të drejtë, pyetja nuk duhet të jetë nëse do të mbijetojë kapitalizmi, por se cili sistem do t’i zërë vendin: një sistem që demokratizon punën dhe kohën e lirë? Apo një që krijon një soj të ri zotërinjsh teknofeudalë që dominojnë mbi të tjerët?
2021-11-02 18:11:53
Erjon Uka
He does not want the weak to remain victims forever. And with the metaphors of mythology, very prolific in Greece, he explains that debt is a Minotaur that requires constant sacrifice on the part of the people.
Yanis Varoufakis, now 60 years old, economist, professor, a polyhedral cultural mind believes that politics can orient the economy towards justice, ethics and common welfare.
In 2015, the finance minister at the time of the Greek crisis called for a different solution from the banks' decisions. Maybe with the old drum. In the end, he resigned with a tweet. But he never gave up the war. He founded a party that propagated "realistic disobedience." He fights for a Europe of peoples and not of bankers, he publishes books with the same clarity with which he uses game theory in the womb of economics. And it certainly darts arrows at the establishment in anticipation of a new future. Or better to say, "Another present", as expressed in the fanta-utopian novel with this title.
Is permanent and ubiquitous disobedience (as Iris does in your novel) better instead of building the perfect society?
Since no society can be perfect (fortunately!) The constant disagreement with what surrounds you is an irreplaceable precondition both for living well and for building an acceptable society.
In your utopian novel, capitalism is dead. Do you think this is possible?
At the risk that I may make you raise more than one eyebrow, I affirm my welded conviction that in any case he is dying, not in another "present", but in our present. Let me explain. Capitalism in all its forms (competitive capitalism of the eighties, oligopolistic capitalism, post-Bretton Woods financial capitalism, etc.) has two characteristics: it is driven by the pursuit of profit and is formed by markets. But after 2008 and above all in the post-Covid era, the economy is not being fed by profit, but by the money of centralized banks. Moreover, markets are increasingly being replaced by platforms (Amazon, Facebook, etc.) that are digital feuds. Capitalism is now being opposed to a kind of techno-feudalism. If I am right, the question should not be whether capitalism will survive, but which system will take its place: a system that democratizes work and leisure? Or one that creates a new breed of techno-feudal lords who dominate others? In "Another Present" I have tried to sketch a model of the first scenario.
The Soviet model was a failure. Would it have been better with Spanish anarchist syndicalism?
True, the Soviet model failed. But in some areas it has worked and we can draw some important lessons. The Japanese post-war growth model owes a great deal to Soviet central planning (Gosplan) and dedicates much of its success (beyond a few failures) to Gosplan's theories and practices. But as the Soviet, Japanese, and Chinese experiences show in different ways, the Catalan anarcho-syndicalists were completely right when they feared at the same time and in the same way the power of bureaucracy on the one hand, and the power of private companies on the other. In the novel "Another Present" I have tried to address how companies can function today, using technological instruments, to allow production to unite freedoms from state powers and capitalist oligarchies.
Pse zgjodhët një formë fantastiko-shkencore për të shkruar një roman politik?
Sepse fantashkenca është arkeologjia e së ardhmes.
Udhërrëfimi për një shoqëri më të mirë nuk është më Marksi, por admirali Pikard i StarTrek?
Marksi do ta donte shumë Pikardin! Të risjellim ndër mend episodin 26 të sezonit të parë të “Star Trek – The Next Generation” në të cilën Pikardi flet me një biznesmen të shekullit të njëzetë (që sapo ka shkrirë) i cili nuk arrin të perceptojë lajmin se në shekullin e njëzetë e katërt teknologjia i ka lejuar njeriut të heqë qafe paranë, pronën private, varfërinë etj. Pikardi i shpjegon se me t’u plotësuar nevojat dhe dëshirat me teknologjinë riprodhuese, fitimi privat humbi çdo lloj kuptimi dhe aspirata e njerëzve ishte të përmirësoheshin, jo të kishin më shumë mallra. Biznesmeni mendjemprehtë iu përgjigj: “Kapiten, ju keni keqkuptuar gjithçka. Të rëndësishme nuk kanë qenë kurrë mallrat apo paratë. I rëndësishëm ka qenë gjithmonë pushteti.” Pikardi i kthen përgjigjen: “Pushteti ka qenë gjithmonë një iluzion”. Nëse do të mund ta shihte Marksi këtë skenë, do të ngrihej në këmbë duke duartrokitur Pikardin.
Në romanin tuaj, Festivali “Eurovision” është një model për të krijuar një sistem të drejtë page. Si ju erdhi në mend kjo ide?
Nuk e kam shpikur unë. E ka vënë në zbatim një kompani amerikane që veprimtarinë e vetë e ka bazuar në menaxhimin horizontal. Më thanë se idenë e kishin marrë nga Eurovizioni për t’i dhënë secilit punonjës një numër pikësh, në mënyrë që ai mund t’ia shpërndante kolegëve, por jo vetes.
A mos jeni i pasionuar pas muzikës pop?
Po pyesni mos më pëlqen Eurovizioni? Aspak. Por duhet ta pranoj se në të shkuarën jam argëtuar duke ndjekur këngët e tmerrshme për të parë në fund procesin e votimit.
A mund të jenë depresionet ekonomike humus për lindjen e përbindëshave politikë? Çfarë po lind nga pandemia?
Që në vitin 2007 paralajmëroja se deflacioni mund të kthehej në humus për përbindëshat politikë, një profeci e trishtë që u kthye në realitet pas vitit 2008 me politika socialiste për bankat dhe politika ashpërsie për gjithë të tjerët, që nga ana tjetër i dha jetë një të tashme post-demokratike, post-kapitaliste. I gjithë ky proces u përshpejtua nga pandemia. Kështu lindi regjimi i ri, që e quajmë teknofeudalizëm. Është ky realiteti ndaj të cilit duhet të nënshtrohemi, ose siç unë këshilloj, të tentojmë ta përmbysim.
Jeni vaksinuar?
Sigurisht që po. Jam një avokat i vaksinave si e mirë e përbashkët.
Në fund të romanit, protagonisti i hipën motorrit dhe ikën. Çfarë përfaqëson për ju motoçikleta?
Lumturi! Jam gjashtëdhjetë vjeç dhe sa herë hipi në motorrin tim, përjetoj të njëjtën drithërimë, ndjej të njëjtën buzëqeshje në fytyrë si kur isha gjashtëmbëdhjetë.
Përveç dy rrotave, çfarë është lumturia?
Një gjendje bekimi që mund të arrihet vetëm nëse nuk sforcohemi për ta arritur. Një gjendje që me pak fat mund të arrihet edhe si efekt kolateral i një jete kreative dhe virtuoze. Nuk ndryshon shumë nga të bërit mirë, që mund të bëhet realisht kur nuk ka një arsye mbrapa, por thjesht për kënaqësinë e të bërit.
Na paralajmëron miti i Efestit. Është teknologjia shkatërrimi i njeriut?
Teknologjia, siç të gjithë e dimë, është si bekim ashtu edhe mallkim. Por ka një të bukur: na detyron të jemi të përgjegjshëm për fuqinë e madhe që çlirojmë duke e shpikur.
Çfarë gabimi keni bërë si ministër, që nuk do ta përsërisnit kurrë më?
Puna intensive katër mujore për “qetësimin e ujërave” e për t’i dhënë negociuesve tanë me troikën një marrëveshje të pranueshme. Ndërkohë duhet ta kisha hequr spinën qysh prej ditës së parë.
Çfarë ndodhi në vitin 2015?
Kur u bëra ministër, Troika me cinizëm e kishte zhvendosur borxhin e Greqisë nga bankat private (që i kishin dhënë hua një mal me para shtetit tonë të korruptuar) te shpatullat e kontribuesve europiane. Berlini, Banka Qendrore Europiane dhe Troika planifikuan një sulm mbi sportelet e Greqisë, duke shtruar rrugën e mbylljes së bankave në mënyrë që të mposhtnin një qeveri që i thoshte “jo” kartës së kreditit. Kur ia arritën, na u dha një tjetër kartë krediti. Pastaj një tjetër. Dhe tani pas pandemisë, një tjetër përmes BQE-së. Rezultati? Greqia dhe grekët janë në falimentim më shumë se asnjëherë tjetër, ndërsa falimentimi ynë i kushton europianëve, por për këtë askush nuk flet. Omerta!
Pra Greqia nuk e ka marrë kurrë veten?
Po talleni? Në vitin 2010 u shpallëm në falimentim (me të drejtë), sepse të ardhurat tona kombëtare ranë nga 220 në 200 miliardë euro, ndërsa borxhi publik u ngrit në 295 miliardë. Sot të ardhurat tona kombëtare janë më pak se 170 miliardë, ndërsa borxhi publik është 360 miliardë!
Citoni shumë poetë.
Poezia është e vetmja armë me të cilën mund të ndalojmë që ëndrrat të kthehen në makthe.
Libri më i rëndësishëm i jetës?
Odisea.
Ai që ju bënte të ëndërronit kur ishit fëmijë?
“Ishulli misterioz” i Jules Verne.
Libri që mbani mbi komodinë natën?
“Princi i zi” nga Iris Murdoch.
Teksti më i rëndësishëm për formimin tuaj politik?
“Dorëshkrimet ekonomiko-filozofike” të vitit 1844 të Marksit.
Borxhi është një prej mëkateve të mëdha të kapitalizmit: Ju keni pasur borxh ndonjëherë?
Sigurisht. Pjesën më të madhe të jetës si student e më pas si pedagog e kam kaluar i zhytur në borxhe. Kam një eksperiencë direkte për të kuptuar se ç’do të thotë të kesh borxhe mbi supe.
Çfarë bëni për t’u relaksuar?
Luaj në piano. Më duket e mrekullueshme aftësia që ka për të më bërë të harroj se kush jam, ku jam, gjithçka. I jam përjetë mirënjohës për mundësinë që më ofron për t’i ikur vetvetes, situatës ku ndodhem.
Do të rreshtni që bëri politikë?
Jo, kurrë. Fryma ime është ajo e një kafshe politike, për të përdorur një shprehje të Aristotelit.
* Yanis Varoufakis is a Greek economist and politician. He was Minister of Finance of Greece in 2015, while since 2019 he is a member of the Greek Parliament. He has been a lecturer for a long time at the University of Sydney, the University of Athens and the University of Texas in the USA. The interview was translated into Albanian by Erjon Uka.
