It's not easy to immediately respond to a harsh comment with a clever retort. We often find ourselves speechless and only later, unfortunately too late, does our mind come up with the answer we should have given at that moment. How can we become more adept in these situations? According to communication experts, there are six strategies that can help us.
It happens to everyone. You're arguing with a coworker, the conversation gets heated, and suddenly he makes a bitter joke or a brilliant response. You're left speechless, while he smiles triumphantly.
Then, as soon as you get home and replay the scene in your mind, an equally clever response comes to mind. The French call this phenomenon esprit de l'escalier ("spirit of the stairs"), an expression that describes the moment when a person finds the right response only after the situation has passed.
The expression was coined by philosopher Denis Diderot (1713–1784) in his work The Paradox of the Actor: "A sensitive man like me, shocked by the argument of my opponent, loses his thread of thought and finds it again only when he has descended the stairs."
At that time, the salons where receptions were held were usually located on the second floor, and "going downstairs" meant leaving the evening.
Even another French philosopher, Jean-Jacques Rousseau, in his work Confessions, admits that he often fell into this trap and even attributed his fame as a withdrawn and difficult person in relationships to this phenomenon.
So how should we react to an inappropriate comment or an offensive remark? According to communications expert Barbara Berckhan, yes. She suggests six strategies that have proven effective in her studies.
Strategy One: Counter-Questioning
This strategy consists of responding to an offensive comment without entering into conflict with the person who made it. Instead of objecting, simply repeat the words that offended you and ask for an explanation.
Example: Martha asks Luke how a new dress fits her.
Luke replies: “It sticks to your body like the skin of a sausage.”
Martha's instinctive reaction might be to insult him. But, using the strategy of counter-questioning, she might say, "What do you mean by 'like the skin of a sausage'?"
This way, he can reveal that Luke did not intend to offend him, but was simply using an unusual comparison. This strategy gives the interlocutor the opportunity to clarify his position and avoids escalating the conflict.
Berckhan warns: “This should not be an aggressive counter-question, like, 'What did you mean by that? Are you going to make me angry?'” Instead, it should be done calmly and with a sincere interest in understanding, while maintaining a calm, non-hostile attitude.
Strategji e dytë: Heshtja
Përballë një batute të pahijshme, ndonjëherë është shumë më mirë të mos reagosh fare. Kështu shmangen pasojat e pakëndshme dhe kundërshtari mbetet i çarmatosur.
Siç thotë Berckhan: “Duke heshtur, e lëmë tjetrin vetëm me fjalët e veta, pa i dhënë kënaqësinë që të na shohë duke reaguar.”
Heshtja është një mjet i fuqishëm sepse tregon se kemi zgjedhur me vetëdije të mos i kushtojmë rëndësi komentit. Ajo bëhet edhe më efektive nëse shoqërohet me një gjest të papritur dhe të qetë.
Për shembull: të tundësh kokën sikur po e përshëndet; të tregosh me gisht nga dritarja ose qielli, sikur po i tërheq vëmendjen për diçka tjetër.
Në këtë mënyrë, personi që bëri komentin mbetet pa reagimin që priste dhe shpesh nuk di më si ta vazhdojë sulmin.
Strategji e tretë: Fraza standarde
Një tjetër mënyrë është t’i përgjigjesh një komenti fyes me një frazë të zakonshme si:
“Po mirë?”
“Ah, po?”
“Vërtet?”
“E kuptoj.”
Këto përgjigje përcjellin një indiferencë të plotë ndaj fjalëve të tjetrit. Pikërisht për këtë arsye, komentet fyese fillojnë të duken të pavlera dhe nuk meritojnë më vëmendje. Në këtë mënyrë, personi që kërkon të provokojë nuk arrin qëllimin e tij dhe kupton se fjalët e tij nuk kanë asnjë ndikim.
Strategji e katërt: Lavdërimi
Kjo strategji, shumë efektive nëse përdoret siç duhet, konsiston në t’i përgjigjurit ndaj një komenti arrogant me një kompliment ose një fjalë të sjellshme.
Megjithatë, ka një kusht të rëndësishëm: komplimenti duhet të jetë krejtësisht i sinqertë në dukje, pa asnjë gjurmë ironie. Përndryshe, rrezikon vetëm ta përkeqësosh situatën.
Nëse përdoret mirë, kjo teknikë e çarmatos kundërshtarin.
Barbara Berckhan e krahason me një “përqafim”: “Në thelb, një person arrogant pret që të tjerët t’ia njohin epërsinë. Kur kjo ndodh menjëherë, ai shpesh mbetet i hutuar.”
Shembuj të komplimenteve që mund ta çarmatosin bashkëbiseduesin janë:
“Më pëlqen sa shumë di.”
“Duket që e njeh mirë këtë temë.”
“Është kënaqësi të të dëgjosh.”
“Duket menjëherë që ke përvojë.”
Kjo strategji është veçanërisht e dobishme me njerëzit mendjemëdhenj, ata që kanë nevojë të ndihen superiorë. Megjithatë, mos e tepro. Synimi nuk është ta bësh lavdërimin të duket artificial, por ta lësh tjetrin të pasigurt nëse komplimenti është apo jo i sinqertë.
Strategji e pestë: Ndrysho temën
Një tjetër strategji shumë efektive është të mos iu përgjigjesh fare asaj që tha tjetri, por ta çosh bisedën në një drejtim krejt tjetër.
Imagjinoni këtë situatë në një zyrë.
Një klient thotë: “Duhet ta pranoj se deri tani në këtë kompani kam pasur punë vetëm me idiotë. Më vjen mirë që po flas për herë të parë me dikë që është vetëm gjysmë idiot.”
Edhe pse tundimi është t’i përgjigjesh me të njëjtën monedhë, Berckhan sugjeron diçka krejt tjetër.
Mund të thuash: “Meqë ra fjala, ju kam njoftuar që kemi kaluar në një sistem të ri mbështetës prej alumini?”
Ndryshimi i menjëhershëm i temës e rikthen dialogun në terrenin që kontrollon ti, pa hyrë në një përplasje personale.
Sigurisht, mund të përdoren edhe ndryshime më provokuese të temës, si: “Po mendoja se ju jeni më i sjellshëm se kaq.” “Ndërkohë që po flisnit, po mendoja…” “Ju kanë thënë ndonjëherë se batuta të tilla nuk i bëjnë mirë trurit?”
Por Berckhan paralajmëron se këto përgjigje e tregojnë se komenti të ka prekur dhe mund ta çojnë bisedën në një konflikt të panevojshëm.
Strategji e gjashtë: Proverbi absurd
Kjo është ndoshta strategjia më e pazakontë.
Ideja është ta hutosh plotësisht bashkëbiseduesin duke iu përgjigjur me një proverb ose shprehje që nuk ka asnjë lidhje me atë që sapo tha.
Për shembull, nëse dikush thotë: “A e quan ti këtë një marrëdhënie?”
Mund të përgjigjesh: “Kush ngrihet herët, Zoti e ndihmon.”
Ose: “Qeni që leh nuk kafshon.”
Duke iu përgjigjur me një fjali krejt pa lidhje, është sikur po i thua tjetrit se edhe ajo që sapo tha nuk kishte kuptim. Nëse ai mbetet i habitur, mund të shtosh me qetësi: “Mendoje edhe një herë atë që desha të thosha. Besoj se do ta kuptosh.”
Sipas Berckhan, kjo teknikë është shumë e fuqishme sepse shkakton humor në vend të zemërimit. Për më tepër, të lejon të reagosh pa zbritur në nivelin e personit tjetër, duke lënë përshtypjen e një njeriu të qetë dhe të mençur.
Zgjidhja e fundit
Filozofi Arthur Schopenhauer kishte një këndvështrim më të ashpër. Ai shkruante: “Kur kupton se kundërshtari yt është më i fortë dhe se do të humbësh debatin, bëhu personal dhe fyeje.”
Nuk është pikërisht këshilla që do të prisnim nga një filozof. Por, siç përfundon artikulli me humor: Kur s’ka rrugë tjetër… ndonjëherë ndodh edhe kjo!
Schopenhauer: Arti i të paturit gjithmonë të drejtë
Ky është titulli i veprës së filozofit Arthur Schopenhauer, Arti për të pasur gjithmonë të drejtë, ku ai përshkruan disa nga taktikat më të njohura që përdoren në debatet verbale.
Përgjithësimi
Kjo taktikë konsiston në interpretimin e fjalëve të kundërshtarit në mënyrën më të përgjithshme të mundshme. Sa më i përgjithshëm të bëhet një pohim, aq më lehtë mund të sulmohet.
Shembull:
– “Italianët janë shumë të mirë në artin e dublimit.”
– “Po, por arti italian sot është shumë në rënie.”
Argumentum ad hominem
Kjo taktikë nuk sulmon idenë, por personin që e shpreh atë, pavarësisht nga vlefshmëria e argumentit.
Shembull:
– “Mendoj se Nietzsche ishte një filozof i madh.”
– “Idetë e Nietzsche-s janë të gabuara. Të gjithë e dinë se ai vdiq i çmendur.”
Kthimi i argumentit kundër kundërshtarit
Konsiston në përdorimin e argumentit të kundërshtarit kundër vetë atij.
Shembull:
– “Është ende fëmijë, duhet t’ia falim.”
– “Pikërisht sepse është fëmijë, duhet korrigjuar që të mos krijojë zakone të këqija.”
Argumentum ad verecundiam
Kjo teknikë synon të rrëzojë argumentin e kundërshtarit duke iu referuar autoritetit të një figure ose burimi të njohur.
Shembull:
– “Everyone knows that the Earth is elliptical in shape.”
– “Yes, but according to the Bible the Earth is flat and you can’t ignore the Word of God.”
Argumentum ad numerum
This tactic claims that an idea is true just because many people believe in it.
Example:
– “Theory X is not convincing.”
– “It’s not true. Many people believe it to be true.”
Schopenhauer described these as rhetorical tricks that are often used to win an argument, not necessarily to defend the truth. For this reason, the book remains one of the most popular texts on the psychology of debate and rhetorical manipulation today. / bota.al
