Shkencëtarët zbulojnë një “gjendje të tretë” mes jetës dhe vdekjes
Thursday 23 July 2026, 13:08
TiranaPost
Një studim i publikuar në revistën shkencore Physiology ka ngritur një hipotezë të re mbi sjelljen e disa qelizave pas vdekjes së organizmit. Sipas autorëve të studimit, biologët Peter Noble dhe Alex Pozhitkov, disa qeliza mund të kalojnë në atë që ata e përshkruajnë si një “gjendje të tretë”, mes jetës dhe vdekjes.
Studiuesit shpjegojnë se jo të gjitha qelizat vdesin menjëherë me organizmin. Në kushte të veçanta laboratorike, disa prej tyre mund të përshtaten, të riorganizohen dhe të formojnë struktura të reja me funksione të ndryshme.
Një nga shembujt më të njohur janë xenobotët, të krijuar nga qeliza të lëkurës së embrioneve të bretkosës. Në laborator, këto qeliza u vetëorganizuan në struktura mikroskopike që ishin në gjendje të lëviznin, të riparonin dëmtime dhe madje të krijonin kopje të vetes duke riorganizuar qeliza të tjera.
Një fenomen i ngjashëm është vërejtur edhe te anthrobotët, struktura të krijuara nga qelizat e mushkërive njerëzore, të cilat kanë treguar aftësi për të lëvizur dhe për të ndihmuar në riparimin e qelizave nervore në kushte laboratorike.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se “gjendja e tretë” nuk është një kategori e pranuar zyrtarisht në biologji, por një koncept shkencor i propozuar për të përshkruar këtë sjellje të pazakontë të qelizave. Këto eksperimente janë zhvilluar vetëm në laborator dhe nuk nënkuptojnë se organizmat mund të rikthehen në jetë pas vdekjes.
Sipas autorëve, zbulimi mund të hapë perspektiva të reja për mjekësinë rigjeneruese, duke krijuar mundësi që në të ardhmen struktura të tilla biologjike të përdoren për shpërndarjen e barnave, riparimin e indeve të dëmtuara dhe trajtime të tjera inovative.
